Jan Paul Hinrichs – Senhor Valério

In Senhor Valério beschrijft de slavist Jan Paul Hinrichs (1956) hoe een korte ontmoeting met een Russische vertaler in Moskou in 1978 hem in contact bracht met de in Rio de Janeiro woonachtige Russische dichter Valeri Perelesjin (1913-1992). Het was het begin van decennia aan publicaties en onverwachte ontwikkelingen die voortduren tot op de dag van vandaag. Senhor Valério is rijkelijk geïllustreerd met foto's, handschriften, typoscripten en zeldzame boekomslagen. Prijs: € 14,50.

Hanneke van Schooten – Buiten de tijd

Dit boek bevat gedichten die zijn geïnspireerd op de schrijver Willem Brakman. Van Schootens jarenlange vriendschap met Brakman vormde de aanleiding voor deze poëzie, die in de periode 1990-1998 is gepubliceerd in onder andere haar dichtbundels Dit landschap zien (1990), Gedichten (1991), Anomalie (1993), Reisgenoot (1995) en de bibliofiele uitgave Buiten bereik (1998). In deze gedichten staan niet alleen ontmoetingen met Brakman centraal, maar ook overwegingen bij de plekken waaraan hij zeer gehecht was, zoals het eiland Schiermonnikoog. Zij zijn hier samengebracht onder de subtitel ‘Plaatsbepalingen’. Een deel hiervan is op verzoek van Brakmans beoogd biograaf Gerrit Jan Kleinrensink recent gepubliceerd in de kroniek van de Brakmankring. Het gedicht ‘De profundis’ werd bekroond met de Belgische Poëzieprijs van Oostende (2006). Het gedicht ‘Ontmoeting’ is op een plaquette bevestigd bij het vroegere woonhuis van Brakman aan de Prinsestraat 12 te Enschede. Daarnaast zijn aan de bundel op basis van dezelfde thematiek 15 nieuwe gedichten toegevoegd onder de subtitel ‘Observaties en overwegingen aan zee’, evenals de cyclus ‘Overzeese Elegieën’ en het epische gedicht ‘Een nieuw Jeruzalem’. Deze laatstgenoemde gedichten zijn recent geschreven en worden hier voor het eerst gepubliceerd. Prijs: € 19,50.

Gerben Wynia – De droom waarmee mijn geschiedenis begon

Een centraal thema in het werk van dichter en essayist C.O. Jellema is de zoektocht naar de ideale geliefde en, direct daaraan gekoppeld, het thema van de homoseksualiteit, beter gezegd: Jellema’s innerlijke strijd om zijn ‘anders zijn’ te aanvaarden. In De droom waarmee mijn geschiedenis begon schetst Gerben Wynia aan de hand van dagboekfragmenten en brieven een beeld van die zoektocht. In dat kader besteedt hij tevens aandacht aan Jellema’s briefwisseling met Maarten ’t Hart. De waardering van Jellema voor de eerste twee romans van ’t Hart is groot en vanwege de homoseksuele thematiek van beide boeken meent hij in hem een zielsverwant schrijver te herkennen. Hun correspondentie wordt hier voor het eerst integraal gepubliceerd. Voortbordurend op het thema van de zoektocht naar de ideale geliefde bespreekt Wynia tot slot Jellema’s fascinatie voor de mystiek. Het opheffen van de gescheidenheid, het samenvallen met het beeld van jezelf, het opgaan in de ander - het zijn noties die typerend zijn voor het werk van de door Jellema vertaalde mystici maar evenzeer voor het vinden van de ideale droomvriend. Een beknopte versie van deze tekst heeft Wynia uitgesproken als de negentiende Drienerwoldelezing, gehouden in de Gobelinzaal van het Rijksmuseum Twente op zondag 21 november 2010, georganiseerd door de Stichting Literaire Manifestaties Enschede. 2^e, herziene en aangevulde druk. Prijs: € 14,50.

Fred Penninga – Met uitzicht op het plein

Het boek schetst in twee novellen het dilemma van de schrijver Bertold Bürger; ooit het zelfgekozen pseudoniem van de beter bekende Erich Kästner. De eerste novelle speelt in Berlijn, op 10 mei 1933, de dag waarop de schrijver van overheidswege wordt ‘verboden’ en zijn boeken - met nog vele andere - worden verband. De tweede novelle speelt in Neurenberg, op 20 november 1945. De dag waarop de schrijver, als officieel genodigde ‘waarnemer’, de opening van het oorlogstribunaal bijwoont. In de eerste novelle besluit Bürger geheime aantekeningen te maken over de gebeurtenissen in het Derde Rijk, om daar later als ‘ooggetuige’ verslag van te kunnen doen. Hij ziet, op grond van grote woorden als integriteit en verantwoordelijkheid, geen andere keus. Hij is immers schrijver. In de tweede novelle komt Bürger tot de conclusie dat er geen woorden genoeg zullen zijn om het drama dat zich in Duitsland - en de wereld - heeft voltrokken te beschrijven. Ook al is hij schrijver en - ironisch genoeg - uitgenodigd om als, een van de weinige Duitse waarnemers, het proces van Neurenberg bij te wonen. Op het eerste gezicht lijkt Met uitzicht op het plein een boek over het nazisme en de Tweede Wereldoorlog in het Duitsland van de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw. Toch gaat het daar niet om. Met uitzicht op het plein gaat over een onderliggend, tijdlozer thema: de strijd tussen moeten schrijven... en dat niet kunnen. Prijs: € 20.

Willem G. van Maanen – Wat van waarde is

De verhalenbundel Wat van waarde is verschijnt ter gelegenheid van de negentigste verjaardag van de auteur. Zij is een aanvulling op Dubbele inktpot, enkele pen en tezamen vormen deze uitgaven een schaduwoeuvre, klein van omvang maar stilistisch en inhoudelijk van grote waarde, al was het alleen maar omdat de bibliografie van Van Maanen, die zevenenvijftig jaar geleden debuteerde, betrekkelijk weinig titels telt. De titel van deze bundel is ontleend aan het verhaal ‘Een geval van doromanie’, dat gaat over een man die alles wat hij bezit zomaar weggeeft. En wat hij weggeeft, zijn zaken die gevoelens en dierbare herinneringen bij hem opwekken; hij schenkt anderen uitsluitend dat ‘wat van waarde is’. Deze uitgave is bezorgd door Gerben Wynia. De prijs van het boek (14 x 20 cm, 72 pagina’s, ISBN 978-90-73202-75-7) bedraagt € 19,50.

George Kettmann – De verdrevene

Na de Duitse inval in mei 1940 meenden Nederlandse nationaal-socialistische auteurs als Jan van der Made en Henri Bruning de tijd rijp voor een grondige herziening van het ‘Huis der Nederlandse letteren’. Het tijdperk van de over-individualistische, psychologiserende ‘asfalt-literatuur’ van Menno ter Braak en Simon Vestdijk was voorbij, zo meenden zij. De nationaal-socialist George Kettmann (1898-1970) was een van hen. Naast schrijver was hij journalist en uitgever. Jarenlang was hij hoofdredacteur van het NSB-weekblad Volk en Vaderland. Vanaf 1932 was hij eigenaar-directeur van Uitgeverij ‘De Amsterdamsche Keurkamer’, waar hij in 1939 de Nederlandse vertaling van Hitlers Mein Kampf uitgaf. In 1944 publiceerde hij de novelle De verdrevene. Dit verhaal is het stilistische en thematische hoogtepunt van de Nederlandse nationaal-socialistische letterkunde. Deze novelle wordt nu opnieuw uitgegeven, voorzien van een literair-historische inleiding en plaatsbepaling. Deze uitgave is bezorgd door Willem Huberts, biograaf van Kettmann. De prijs van het boek (14 x 20 cm, 94 pagina’s, meerdere kleurenillustraties, ISBN 978-90-73202-74-0) bedraagt € 19,50.

Willem Brakman – Bric à brac

Ter gelegenheid van Willem Brakmans vijfenzeventigste verjaardag verscheen in 1997 de eerste druk van Bric à brac. Het bevat een ruime keuze uit de tussen 1985 en 1997 verspreid gepubliceerde essays, hier voor de eerste maal gebundeld en van een verantwoording voorzien door Gerben Wynia. Deze uitgave is qua genre te beschouwen als een vervolg op Zeeland bestaat niet (1981) en Glossen en Schelfhoutjes (1988). In 2010 verscheen de geheel herziene tweede druk. Bric à brac biedt een bont geheel aan genres: brief, inleiding, gedicht, toespraak, essay, verhaal, recensie, interview, luisterspel – en ondanks, of misschien juist dankzij deze diversiteit, kan elk van deze teksten, zowel de verhalende als de beschouwende, onder verwijzing naar het essay in duodecimo ‘Steen’, beschouwd worden als ‘een gemme, waarin de lichtjes spiegelden.’ Het gaat hierbij niet om lap- of broddelwerk, bijeengeschraapt uit stoffige mappen en vergeten gewaande archiefdozen. In tegendeel. Veelal op verzoek liet Brakman zijn licht schijnen over politiek-maatschappelijke, filosofische en literaire kwesties, en hoe gering van omvang zijn bijdrage soms ook is, hoe triviaal het onderwerp nu en dan ook moge zijn, Brakman peilt steeds diep. Zijn blikrichting laat zich markeren door woorden als ziel, innerlijk licht, binnenwereld, geest en kwetsuur, en telkens weer weet hij te verrassen door een verrassend gezichtspunt, een poëtisch beeld, een humoristische opmerking of een ironische spitsvondigheid zodat op zijn werk zonder meer van toepassing is wat de door hem bewonderde filosoof Peter Sloterdijk in zijn boek Weltfremdheit schrijft: ‘Mit dem Aufkommen einer Sprache der Seele fängt die Beseelung selbst an zu galoppieren.’ Brakman schreef deze teksten in de marge van zijn verhalen, novellen en romans, en wie ze leest binnen het verband van dit grote en grootse oeuvre, zal bemerken dat er regelmatig sprake is van kruisbestuiving en osmose tussen deze parerga en paralipomena enerzijds en het hoofdwerk anderzijds. Niet op de laatste plaats is het deze bezielde en bezielende wisselwerking waaraan Bric à brac zijn waarde ontleent. De prijs van het van meerdere kleurenillustraties voorziene boek (14 x 20 cm, 172 pagina's, ISBN 978-90-73202-35-1) bedraagt € 22,50.